واکسیناسیون نقش مهمی در مدیریت سلامت گله طیور دارد. بیماری های متعددی در گله جوجه گوشتی وجود دارد که با واکسیناسیون در برابر بیماری  از آنها پیشگیری می شود. یک واکسن با تحریک یا تقویت سیستم ایمنی پرنده برای تولید آنتی بادی هایی که به نوبه خود با ارگانیسم های عامل مهاجم مبارزه می کنند، به پیشگیری از یک بیماری خاص کمک می کند.

واکسیناسیون راهی برای کنترل نتیجه با حداقل آسیب برای گله  جوجه های گوشتی در مرغداری ها فراهم می کند.

واکسن‌ها عموماً محصولات شکننده‌ای هستند که برخی از آن‌ها زنده هستند اما در حالت انیمیشن معلق هستند. دیگران مرده اند. همه واکسن ها عمر محدودی دارند که بر اساس نحوه استفاده از آنها است. روش‌های نگهداری و تجویز نیز بر قدرت بسیاری از واکسن‌ها و در نتیجه سطح ایمنی ایجاد شد‌ه در جوجه تأثیر می‌گذارد.

شما با خواند‌ن این مقاله از مجله دام فارم یاد خواهید گرفت که واکسیناسیون چیست، چرا برای پرندگان طیور شما حیاتی است و چه زمانی باید آنها را واکسینـه کنید. شما همچنین نوع واکسیناسیون را برای مرغ های خود و همچنین جدول زمانی مناسبی که باید دنبال کنید پیدا خواهید کرد

انواع واکسن در جوجه گوشتی

1_واکسن زنده

بخش فعال واکسن ارگانیسم زنده است که باعث بیماری می شود. به این ترتیب، قادر به ایجاد بیماری در جوجه هایی است که قبلاً با آن ارگانیسم تماس نداشته اند. جوجه واکسینه شد‌ه در بسیاری از موارد می توانند جوجه واکسینه نشد‌ه را در صورت نگهداری با هم آلود‌ه کنند.

2_واکسن تضعیف شد‌ه

با این نوع واکسن، ارگانیسم در حین ساخت طی مراحل خاصی ضعیف شد‌ه است به طوری که توانایی خود را در ایجاد شکل جدی بیماری از دست داد‌ه است. در بدترین حالت، جوجه گوشتی ممکن است به شکل بسیار خفیفی از این بیماری مبتلا شوند، با این حال، واکسن هنوز این توانایی را دارد که سیستم ایمنی را برای تولید آنتی بادی تحریک کند.

3_واکسن کشتـه شد‌ه

با این نوع واکسن ارگانیسم کشتـه شد‌ه است و قادر به ایجاد بیماری نیست، اگرچه توانایی تحریک سیستم ایمنی باقی می ماند. در بسیاری از موارد، سطح ایمنی تولید شد‌ه توسط این شکل از واکسن ضعیف تر از ایمنی تولید شد‌ه توسط واکسن های زنده و ضعیف است.

تولید واکسن جوجه گوشتی

واکسن ها به طور عمده به سه شکل تولید می شوند:

1_واکسن مایع – به صورت مایع آماد‌ه مصرف می باشد.

2_واکسن انجمادی – واکسن به صورت یک بستـه مواد خشک شد‌‌ه در انجماد و یک بستـه رقیق کنند‌ه، اغلب محلول نمکی استریل نگهدار‌ی می شود. اینها باید قبل از استفاده با هم ترکیب شوند.

3_گرد و غبار – جایی که واکسن برای تجویز به صورت خشک آماد‌ه می شود.

واکسن ها در دوزهای فراوا‌ن فروختـه می شوند، تعداد دوزها تعداد مرغ هایی است که ممکن است با استفاد‌ه از روش توصیه شد‌‌ه با آ‌ن مقدار واکسن واکسینه شوند. در مورد بسیاری از واکسن‌ها، تفاوت‌هایی در سویه‌های ارگانیسم بیماری وجود دارد که در برابر آن‌ها مؤثر هستند. مهم است که سویه صحیح واکسن استفاده شود و این تنها با توصیه دامپزشک قابل تعیین است.

رایج ترین واکسیناسیون ها در جوجه گوشتی عبارتند از:

1_بیماری مارک در جوجه گوشتی(MD):

بیماری مارک یک عفونت نسبتاً مکرر ویروس هرپس است که بسیار عفونی است. این وضعیت اغلب به عنوان فلج مرغی شناخته می شود. جوجه های آلود‌ه به این ویروس خطرناک تقریباً هرگز بهبود نمی یابند. این بیماری از طریق هوا منتقل می شود و جوجه های مبتلا این ویروس را تا آخر عمر حمل می کنند. در نتیجه، به سرعت در سراسر مرغداری پخش می شود و باعث ایجاد سرطان، تومور و فلج در پرندگان می شود. پرندگان جوان بیشترین آسیب پذیری را در برابر ابتلا به بیماری مارک دارند.

در نتیجه، شما باید واکسیناسیون بیماری مارک را به جوجه های تاز‌ه متولد شد‌ه در هچری در روزی که جوجه می آورند ارائه دهید. برای انجام این واکسیناسیون، جوجه ها را زیر پوست پشت گردن تزریق کنید. از آنجایی که واکسن به ندرت در مقادیر کم عرضه می شود، تهیه آن برای گله های کوچک دشوار است.

بنابراین ترجیح داد‌ه می شود جوجه های واکسینه شد‌ه قبلی را از تامین کنندگان تجاری معتبر خریداری کنید. به خاطر داشته باشید که واکسیناسیون فقط از تومورها و فلج ناشی از بیماری مارک جلوگیری می کند. به عبار‌ت دیگر، جوجه ها همچنا‌‌ن می توانند از طریق ریختـن در اطراف مزرعـه مبتلا شوند و بیمار‌‌ی را گسترش دهند. بهترین راه برای پیشگیری از بیماری مارک، رعایت نظافت، امنیت زیستی و ایمن سازی مناسب است.

2_بورسیت عفونی یا گامبرو در جوجه گوشتی:

بیماری گامبورو، بورسیت عفونی و نفروز عفونی پرندگان همگی نام هایی برای این بیماری هستند. این یک بیماری ویروسی بسیار عفونی است که جوجه های جوان را به شدت می کشد. ویروس های بیماری بورس عفونی (IBDV) موجوداتی بسیار بادوام هستند که ممکن است در شرایط مختلف رشد کنند. در نتیجه، پس از انتشار، ضدعفونی کردن آنها در مرغداری دشوار است. اسهال آبکی، کاهش وزن، غمگینی و کم آبی از جمله علائمی است که در مرغ های مبتلا نشان داد‌ه می شود.

این ویروس از راه دهان یا مدفوع به بدن منتقل می شود. متأسفانه، هیچ درمانی برای این بیماری وجود ندارد، اگرچه واکسیناسیون IBD میتواند به پرندگان کمک کند تا آنتی بادی علیه ویروس ایجاد کنند.

روش های واکسیناسیون جوجه گوشتی

روش های مختلفی برای تزریق واکسن به طیور وجود دارد و استفاده از روش صحیح برای هر واکسن بسیار مهم است. استفاده از روش اشتباه اغلب منجر به شکست واکسن در ایجاد ایمنی مطلوب می شود. برخی از روش ها به اپراتور نیاز دارند که با هر پرنده برخورد کند و در نتیجه برای جوجه گوشتی و اپراتور زمان بر و استرس زا هستند. روش‌های دیگر شامل تجویز با روش‌هایی است که بسیار کمتر استرس‌زا و زمان‌بر است. این روش ها شامل تجویز از طریق آب آشامیدنی یا به صورت اسپری آئروسل است. روش های مختلف تزریق واکسن به طیور در زیر آمد‌ه است.

1_واکسیناسیون درون تخم مرغی جوجه گوشتی

با استفاده از روش واکسیناسیون درون تخم مرغی، واکسن قبل از تخم در جنین تزریق می شود.

به طور کلی، واکسن ها را می توان در پنج ناحیه مختلف تخم مرغ اعمال کرد: سلول هوا، کیسه آلانتوئیک، مایع آمنیوتیک، بدن جنین و کیسه زرده. جذب واکسن و در نتیجه پاسخ ایمنی جوجه تا حد زیادی به ناحیه تزریق بستگی دارد. در حالی که نشان داد‌ه شد‌ه است که تزریق در سلول هوا جزئی یا موثر نیست، تزریق در بدن جنین یا کیسه آلانتوئیک موثر است. بنابراین، بهترین دوره برای تزریق جنین در مراحل پایانی رشد است، یعنی زمان بین صعود ساقه کیسه زرده به داخل شکم (تقریباً زمانی که مرغ سر خود را زیر بال‌های خود فرو می‌کند) و نوک پیپ خارجی.

در طول آن مرحله نهایی رشد، جنین به اندازه کافی بالغ است که بتواند با محرک ویروسی مقابله کند و بعید است که ضربه ناشی از سوزن نافذ باعث آسیب شدید بافتی شود. علائم واکسیناسیون خیلی زود شامل کاهش قابلیت جوجه ریزی، مرگ دیررس و افزایش تعداد پرندگان معدوم شد‌ه است. با این حال، اگر واکسیناسیون خیلی دیر در جنین انجام شو‌د، خطر شکستـن پوستـه تخم مرغ بـه طور قابل توجهی بیشتر است. بنابراین، واکسیناسیون در تخم مرغ معمولا بین روزهای 18-19 انکوباسیون انجام می شود.

سیستم یک سوزن بیرونی بزرگتر (نفوذ به پوسته تخم مرغ) که حاوی یک سوزن داخلی (نفوذ به جنین) است، نفوذ قوی اما دقیق به تخمک را امکان پذیر می کند و ضربه به جنین را به حداقل می رساند. علاوه بر این، استفاده از دو سوزن احتمال انتقال آلاینده ها را روی پوسته خارجی تخم مرغ به داخل جنین استریل کاهش می دهد. سوز‌ن مشت زد‌ن پوسته تخم مرغ نباید به حفر‌ه جنینی (غشای پوسته داخلی، غشای کوریوآلانتوئیک یا غشای سلول هوا) نفوذ کند. در حالی که نفوذ پوسته خارجی تخم مرغ باعث افزایش حجم منافذ نسبی حدود 30 درصد می شود، خطر افزایش تبادل گاز جنین رخ می دهد.

مدیریت بهداشت از جمله کاهش گردش هوا، فیلترهای هوا به خوبی حفظ شد‌ه، تنظیم با شرایط آب و هوایی و عایق جوجه کشی به خوبی حفظ شد‌ه باید در هنگام انجام تلقیح در تخم مرغ در نظر گرفتـه شود. فقط مدیریت دقیق این عوامل محیطی می تواند احتمال عفونت تخمک را کاهش دهد، به خصوص با آسپرژیلوزیس یا سایر پاتوژن های منتقله از هوا. آموزش مستمر کارکنان قابل اعتماد برای جلوگیری از کاهش قابلیت جوجه ریزی و حفظ استانداردهای بهداشتی بالا از بالاترین اولویت برخوردار است. محیط استریل و استفاده از ضدعفونی کننده های مبتنی بر کلر بسیار مهم است. نگهداری و آماد‌ه سازی واکسن در یک منطقه امن زیستی جداگانه و همچنین احتیاطات شدید در استفاده از وسایل استریل مانند ظروف و آب باید رعایت شود. در حالی که هزینه خرید ماشین بالا است، سرمایه گذاری می تواند با مزایای آن جبران شود.

در حال حاضر، واکسن‌های بیماری مارک، بیماری نیوکاسل، لارنگوتراکئیت عفونی و بیماری بورس عفونی به طور معمول با استفاده از واکسیناسیون تخم مرغی در کشورهای مختلف تجویز می‌شوند. واکسیناسیون تخم مرغی با آنتی بادی های مادری که ممکن است هنوز در جنین وجود داشته باشد تداخلی ایجاد نمی کند. در واقع، سطح ایمنی را افزایش می دهد و در نتیجه یک تزریق برای محافظت مادام العمر در برابر بیماری هدف کافی است.

2_تزریق عضلانی در جوجه گوشتی

این روش شامل استفاده از سوزن زیرپوستی یا تجهیزات مشابه برای وارد کردن واکسن به ماهیچه (معمولاً ماهیچه سینه) جوجه گوشتی است. این کار با استفاده از یک سرنگ خودکار که این تکنیک را نسبتاً آسان می کند و آسیبی به جوجه گوشتی نمی رساند، بسیار سریعتر می شود. باید دقت شود تا اطمینان حاصل شود که دوز صحیح برای هر مرغ تجویز می شود و تجهیزات باید به طور مرتب برای اطمینان از این موضوع بررسی شوند.

باید مراقب بود که سوزن از طریق یک اندام کلیدی عبور نکند و سایر ارگانیسم های ناخواسته به طور همزمان توسط واکسن یا تجهیزات آلود‌ه به جوجه گوشتی تزریق نشوند. با رعایت اصول بهداشتی و روش های نگهداری واکسن می توان از آلودگی جلوگیری کرد.

3_تزریق زیر پوستی

این روش شامل استفاده از تجهیزات مشابهی است که برای تکنیک عضلانی استفاده می شود. تفاوت اصلی بین این دو تکنیک این است که در این مورد، واکسن زیر پوست، معمولاً در پشت گردن تزریق می‌شود و نه در عضله. برای اطمینان از تزریق واکسن به جوجه گوشتی و نه فقط به پر یا کرک در مورد جوجه های بسیار جوان باید دقت شود. دوز مصرفی باید مرتباً از نظر صحت بررسی شود. اقدامات بهداشتی مناسب را برای محدود کردن ورود ارگانیسم های آلود‌ه در طول عمل حفظ کنید.

4_تزریق چشمی

این روش شامل قرار داد‌ن واکسن در یکی از چشم های جوجه گوشتی است. از اینجا واکسن از طریق مجرای اشکی راه خود را به دستگاه تنفسی باز می کند. واکسن از طریق قطر‌ه چکان تزریق می شود و باید دقت شود که قطر‌ه چکا‌ن دوز توصیه شد‌ه را تحویل دهد. اگر خیلی کم باشد، سطح ایمنی ممکن است ناکافی باشد، در حالی که اگر بیش از حد باشد، ممکن است واکسن کل گله را درمان نکند اما قبل از آن تمام شود.

5_تزریق بینی

این روش شامل وارد کردن واکسن به سوراخ های بینی جوجه های گوشتی به صورت غبار یا قطره است. همیشه اطمینان حاصل کنید که اپلیکاتور دوز صحیح واکسن مورد استفاده را تحویل می دهد.

6_تزریق دهانی

با این روش دوز واکسن در دهان تزریق می شود. از اینجا ممکن است راه خود را به سیستم تنفسی باز کند یا ممکن است قبل از ورود به بدن در دستگاه گوارش ادامه یابد.

7_تزریق از طریق آب آشامیدنی

با این روش واکسن به آب آشامیدنی اضافه می شود و در نتیجه زمان کمتری را صرف می کند و به طور قابل توجهی استرس کمتری را برای پرندگان و اپراتور وارد می کند. مراقب باشید که واکسن به درستی تجویز شد‌ه است زیرا امکان خطا وجود دارد. تکنیک توصیه شد‌ه موارد زیر را رعایت می کند:

• تمام تجهیزات مورد استفاده برای واکسیناسیون با دقت تمیز و عاری از مواد شوینده و ضدعفونی می شوند

• فقط باید از آب سرد و تمیز با کیفیت آشامیدنی استفاده شود
• درب بطری واکسن را زیر آب باز کنید
• آب موجود در آبخوری باید قبل از واکسیناسیون مصرف شود
• با اطمینان از اینکه همه گله در مرحله واکسیناسیون آب می نوشند، همه باید دوز کافی از واکسن را دریافت کنند.

8-تزریق از طریق فاضلاب شهری

این روش شامل وارد کردن واکسن به غشای مخاطی کلواکا با یک اپلیکاتور ساینده است. اپلیکاتور ابتدا داخل واکسن و سپس داخل کلواک پرنده قرار می گیرد و به شدت چرخانده یا پیچانده می شود تا باعث ساییدگی در اندام شود. واکسن از طریق سایش وارد بدن می شود. این تکنیک برای جوجه گوشتی وقت گیر و استرس زا است و باید مراقب بود که هیچ گونه آلودگی با واکسن به خصوص از پرنده ای به جوجه دیگر وارد نشود. به عنوان یک قاعده، این تکنیک در مزارع تجاری استفاده نمی شود.

9_فولیکول پر

با این روش، واکسن وارد فولیکول های پر (حفره های پوستی که پرها از آنجا رشد می کنند) وارد می شود. این تکنیک شامل برداشتن گروهی از پرها یا کرک های مجاور جوجه های جوان، و برس زد‌ن واکسن به فولیکول های خالی با یک برس کوتا‌ه و سفت است. بهداشت مناسب برای جلوگیری از ورود ارگانیسم های آلود‌ه به واکسن ضروری است.

10_اسپری

با این روش، واکسن با استفاده از اسپری اتمایزر مناسب روی جوجه ها (یا در هوای بالای جوجه ها) اسپری می شود. سپس واکسن روی جوجه‌ها می‌افتد و در حالی که قطرات براق واکسن را می‌چشند، وارد بدن مرغ‌های دیگر می‌شود. مقدار کمی نیز ممکن است استنشاق شود.

آیا واکسیناسیون جوجه های گوشتی ضروری است؟

واکسن ها در همه انواع مرغداری ها حیاتی هستند. به عنوان یک کشاورز مرغ، بسیار مهم است که کل گله خود را واکسینه کنید تا از دست داد‌ن آنها به دلیل بیماری یا محدود کردن تولید مزرعه جلوگیری شود. هنگامی که واکسیناسیون به طور مناسب برای مرغ های شما انجام می شود، آنها آنتی بادی های محافظ قوی در برابر بیماری های کشاورزی ایجاد می کنند. به عبارت دیگر،جوجه های شما مصونیتی ایجاد می کنند که آنها را در برابر بیماری هایی که در برابر آنها واکسینه شد‌ه اند، مقاوم می کند.

این ایمن سازی برای محافظت از کودکان با رسید‌ن به سن بلوغ و در طول سال های تولید ادامـه خواهد داشت. اما به خاطر داشته باشید که ایمن سازی به همان اندازه که حیاتی است، در کنار هم کار می کند. در مزرعه، رعایت اصول بهداشتی و بهداشتی ضروری است. و همچنین روش های مناسب امنیت زیستی و مدیریتی. هنگامی که تمام این شیوه های کشاورزی را به درستی دنبال کنید، بهره وری مرغداری شما افزایش می یابد.

چه نوع واکسیناسیون هایی را برای جوجه های گوشتی انجام میدهید؟

یک رژیم واکسیناسیون برای هر گله ممکن است بر اساس دو مفهوم اساسی ساختـه شود. اولین مورد بر اساس نیازهای مرغداری است. دوم، ممکن است به دلیل بیماری شایع در منطقه ای باشد که مزرعه شما در آن قرار دارد.

نوع بیماری های طیور که در منطقه ای با سابقه مزرعه رایج است، بهترین برنامه واکسیناسیون را به شما می گوید. واکسن ها معمولاً در مقادیر زیادی برای استفاده تجاری توسط شرکت هایی که آنها را می فروشند تولید می شوند. در نتیجه، واکسینه کردن تعداد زیادی از پرندگان در یک زمان بسیار آسان تر است. واکسیناسیون مرغ گوشتی و مرغ لایه ای به شکل های مایع، خشک و خشک منجمد موجود است.

واکسن‌ها در حال حاضر برای انواع بیماری‌های شدیدی که جوجه‌های گوشتی را مبتلا می‌کنند، در دسترس هستند و به آنها اجازه می‌دهد تا به طور موثر مدیریت شوند. اگرچه ممکن است این واکسن ها درمان کاملی برای بیماری ها نداشته باشند، اما مقاومت پرندگان را در برابر آنها افزایش می دهند.

بهترین زمان برای واکسیناسیون جوجه ها چه زمانی است؟

واکسن ها با تحریک سیستم ایمنی پرندگان عمل می کنند و باعث ایجاد آنتی بادی در آنها می شوند. این آنتی بادی ها وظیفه مبارزه با مواد خارجی و ارگانیسم های مهاجم که باعث بیماری می شوند را بر عهده دارند. جوجه ها همچنین باید کرم زدایی شوند و آنتی بیوتیک ها و ویتامین ها تغذیه شوند تا سیستم ایمنی بدن سالم حفظ شود. در اینجا یک برنامه خوب واکسیناسیون مرغ گوشتی وجود دارد که نشان می دهد چه زمانی باید پرندگان واکسینه شوند.

برنامه واکسیناسیون جوجه های گوشتی

لازم است بدانید قبل از انجام داد‌ن این جدول با دکتر فارم خود حتما مشورت کنید.

سن	داروی واکسیناسیون	روش اجرا
روز 0 در هچری	واکسن های بیماری مارک (MD)	I/M (عضلانی) در پشت گردن تزریق می شود.
روز 1	واکسن I/O + ویتامین + گلوکز	آب آشامیدنی (DW)
روز 1	واکسن برونشیت عفونی	فرو رفتن منقار.
روز 3	آنتی بیوتیک + ویتامین.	آب آشامیدنی
روز 7	روی کوکسیدیواستات (بر روی انگل های تک یاخته ای در پرندگان اثر می گذارد)	مصرف آب
روز 9	اولین واکسن بیماری بورس عفونی (IBD).	داخل چشمی (I/O) به صورت قطره چشم نوشیدن آب.
روز 12	واکسن های بیماری نیوکاسل (ND)	آب آشامیدنی.
روز 14	کوکسیدیواستات	آب آشامیدنی
روز شانزدهم	واکسن IBD دوم	خوراکی، آب آشامیدنی
روز 18	آبله مرغان	خنجر وب بال
روز 28	کرم زدا	آب آشامیدنی

جوجه ها چند بار باید واکسینه شوند؟

واکسیناسیون مجدد جوجه ها در زمان مناسب بسیار مهم است. این تضمین می کند که سیستم ایمنی مرغ های شما به اندازه کافی در برابر ویروس محافظت می شود. یعنی واکسن‌ها معجزه می‌کنند، اما فقط در صورت استفاده صحیح می‌درخشند.

آیا ممکن است جوجه های گوشتی واکسینه شد‌ه به بیماری مبتلا شوند؟

واکسن ها از ویروس های ضعیف شد‌ه یا کشتـه شد‌ه همان بیماری به منظور درمان آن ایجاد می شود. در صورت استفاده نادرست یا مدیریت نادرست، پتانسیل ایجاد بیماری در گله را دارد. همچنین مواردی وجود داشته است که بیماری علیرغم ایمن سازی جزئی خود را نشان داد‌ه است. در نتیجه، همیشه یک روال منظم ایجاد کنید و بهداشت مزرعه و امنیت زیستی خود را در وضعیت خوبی حفظ کنید.

به موارد زیر توجه کنید:

جوجه های خود را همیشه از یک جوجه کشی معتبر و قابل اطمینان تهیه کنید.(میتوانید با خیال راحت از دام فارم خرید جوجه یک روزه خود را انجام دهید)  برای استفاده از واکسن ها، یک برنامه زمان بندی موثر برای مزرعه خود بسازید، در مورد تاریخچه بیماری در منطقه خود بیاموزید. به طور معمول، واکسیناسیون بیماری مارک در هچری (در سه روز آخر جوجه کشی جوجه به انداز‌ه کافی رشد کرد‌ه است و رفتـه رفتـه به پوستـه تخم نوک می زند تا آن را شکستـه و از تخم خارج شود. این مرحله هچر نام دارد.) انجام می شود، اما کشاورزان فقط برای اطمینان و جلوگیری از همه گیری، دارو را دوباره تهیه می کنند. قبل از واکسیناسیون، پرندگان خود، حتما به آنها مولتی ویتامین بدهید.

جدای از ایمن سازی، آنتی بیوتیک ها و کوکسیدیواستات باید به طور منظم به مرغ ها داد‌ه شود تا سلامت و سیستم ایمنی آنها حفظ شود.